Nhân lúc Musk đi công tác xuyên lục địa, Altman - người lần đầu ra tòa trong "vụ kiện ăn cắp thành quả OpenAI" - đã nói một câu khiến cả phòng xử án tại California kinh ngạc:
Musk từng nghĩ rằng quyền kiểm soát OpenAI trong tương lai có thể được truyền lại cho con cái của mình.
Chà, một câu nói đã biến cuộc chiến kéo dài giữa đội ngũ sáng lập OpenAI từ một "tranh chấp quản trị công ty" thành phiên bản AI của "Succession" (Cuộc chiến thừa kế).
Chào mừng tất cả khán giả, hiện đang là tuần xét xử thứ ba của vụ Musk kiện hai anh em nhà OpenAI (Altman và Brockman).
Hôm nay, Altman lần đầu tiên ra tòa.
Trong vài năm qua, có một luận điệu tương đối phổ biến xoay quanh OpenAI: OpenAI ngày càng thương mại hóa, ngày càng giống một công ty AI siêu cấp; Altman ngày càng giống một nhà điều phối vốn; (bất kể mục đích là gì), Musk là người rời đi trong phẫn nộ và sau đó tố cáo OpenAI "phản bội sứ mệnh ban đầu".
Nhưng tại phiên tòa này, Altman cố gắng xây dựng lại câu chuyện này một cách triệt để.
Theo mô tả của ông, OpenAI không phải là tổ chức phản bội chủ nghĩa lý tưởng đó.
Ngay từ đầu, người muốn cố gắng kiểm soát và độc chiếm quyền lực tại OpenAI chính là Musk.
Altman lần đầu tiên kể đầy đủ: Tại sao OpenAI và Musk tan vỡ
Musk và OpenAI đã cãi nhau khá lâu, từ truyền thông đến mạng xã hội, và cuối cùng lên tòa đối chất.
Phiên tòa này gần như là lần đầu tiên Altman đứng từ góc nhìn của mình, dẫn dắt thế giới bên ngoài khám phá những xung đột quyền lực nội bộ thời kỳ đầu của OpenAI.
Theo lời kể của ông, ngay từ khi thành lập, OpenAI đã tin tưởng và thực thi một cách kiên định rằng "AGI không nên bị kiểm soát bởi bất kỳ cá nhân đơn lẻ nào".
Để tránh việc AI siêu cấp trong tương lai bị độc quyền bởi một số ít người, OpenAI đã sử dụng cấu trúc phi lợi nhuận ngay từ đầu.
Nhưng con người là sinh vật hay thay đổi biết bao!
Theo mô tả của Altman, càng về sau, Musk càng muốn có quyền kiểm soát mạnh mẽ hơn, bao gồm tỷ lệ cổ phần cao hơn, quyền quyết định cuối cùng đối với tổ chức tương lai, và sự dẫn dắt đối với hướng phát triển của OpenAI.
Phần gây sốc nhất chính là câu nói "truyền lại cho con cái".
Theo lời kể của Altman, nội bộ đã từng thảo luận về việc nếu người kiểm soát OpenAI trong tương lai qua đời thì sẽ làm thế nào.
Ý nghĩ của Musk lúc đó là vậy thì cứ thế tập kế thừa thôi, khi chúng ta không còn nữa thì trao quyền kiểm soát cho con cái trong nhà là được.
Altman cho biết bản thân ông khi đó đã rất phản cảm với cách nói này.
Vốn dĩ công chúng rất khó có cảm nhận cụ thể về thứ gọi là "tranh chấp cơ cấu tổ chức OpenAI", thậm chí xem tin tức cũng hơi mệt, nhưng "quyền kiểm soát AGI được kế thừa" lập tức khiến mắt của những người theo dõi tin tức lại sáng lên!
Đặc biệt là hình tượng mà Musk xây dựng lâu nay luôn là người theo đuổi các quan niệm như "AI mở, tương lai nhân loại, ngăn chặn AI bị một số ít người kiểm soát".
Kết quả là Altman mỉm cười đắc thắng về phía Musk đang bay sang Trung Quốc - anh bạn, mọi người đều không biết, cái anh nghĩ trong đầu năm đó cũng không phải là "OpenAI của toàn nhân loại", mà là "OpenAI của nhà tôi".
Ngoài vấn đề quyền kiểm soát, Altman còn đề cập đến một sự kiện then chốt khác, đó là việc Musk từng muốn OpenAI sáp nhập vào Tesla.
Và Altman lúc đó đã phản đối kịch liệt.
Altman giải thích trước tòa rằng, về bản chất Tesla là một công ty ô tô, nó có mục tiêu thương mại riêng, trong khi OpenAI đảm nhận một sứ mệnh thiên về nghiên cứu dài hạn và cơ sở hạ tầng tương lai hơn.
Nếu sáp nhập vào Tesla, hướng phát triển của OpenAI rất có thể sẽ bị lệch theo mục tiêu thương mại.
"Musk sớm biết OpenAI sẽ chuyển sang cấu trúc vì lợi nhuận"
Trong phiên tòa này, Altman cũng cực lực phủ nhận cáo buộc "OpenAI phản bội sứ mệnh ban đầu".
Cáo buộc này thực chất chính là luận điệu cốt lõi mà Musk đã sử dụng để lên án và chỉ trích OpenAI trong quá khứ.
Musk luôn tuyên bố ra bên ngoài như sau:
Ban đầu OpenAI là tổ chức phi lợi nhuận, sứ mệnh là phát triển AI an toàn vì toàn nhân loại; nhưng sau đó dần trở thành một công ty AI siêu cấp gắn kết sâu với Microsoft, lấy lợi nhuận làm mục tiêu.
Nhưng Altman tuyên bố trước tòa: "Musk không phải sau này mới biết OpenAI sẽ chuyển sang cấu trúc vì lợi nhuận."
Theo lời khai của ông, Musk năm đó không chỉ biết về các thảo luận liên quan, mà thậm chí còn ủng hộ OpenAI khám phá mô hình vì lợi nhuận.
Trong cuộc gặp thứ hai của họ tại trụ sở Tesla, hai người đã xem nhiều tài liệu giới thiệu về việc OpenAI thành lập công ty vì lợi nhuận. Những "bản điều khoản" đó giải thích chi tiết tổ chức phi lợi nhuận sẽ đóng góp bao nhiêu cho doanh nghiệp mới và sẽ nhận được gì, bao gồm cả "lợi ích kinh tế" từ công ty vì lợi nhuận.
Altman nói, Musk đã đánh giá cao động thái này, nói rằng phòng thí nghiệm rất cần một lượng vốn lớn.
Reuters viết trong bài báo về phiên tòa rằng, phía OpenAI cho rằng, Musk khởi kiện chủ yếu là do ghen tị với thành công của OpenAI sau khi rời đi, cũng như không giành được quyền kiểm soát công ty.
Altman còn đề cập, đến nay OpenAI đã huy động tổng cộng 1750 tỷ USD từ các nhà đầu tư để sử dụng cho việc huấn luyện mô hình và xây dựng năng lực tính toán.
Nhiều nhà sáng lập từng nói, ở giai đoạn ngày nay, nếu không có nguồn vốn khổng lồ và năng lực tính toán lớn, căn bản không thể tiếp tục thúc đẩy nghiên cứu và phát triển AI tiên phong.
Việc OpenAI sau này chuyển sang cấu trúc vì lợi nhuận, theo quan điểm của ông, giống một vấn đề thực tế hơn là sự phản bội chủ nghĩa lý tưởng.
Lo ngại Musk sẽ có hành động trả đũa
Trong ngày hôm đó, Altman còn kể nhiều chi tiết chưa từng được công khai đầy đủ trước đây.
Trong đó có nhiều nội dung đang định nghĩa lại mối quan hệ giữa ông và Musk.
Chẳng hạn ông đề cập, sau khi Musk rời khỏi hội đồng quản trị OpenAI, nội bộ từng có lúc lo ngại ông ấy sẽ có hành động trả đũa nào đó.
Ngay cả Shivon Zilis trong đội ngũ sáng lập OpenAI - cũng là mẹ của bốn người con của Musk, cũng từng khuyên Altman trong giao tiếp riêng tư về cách tiếp nhận đề xuất kinh doanh mà không "làm phật lòng" Musk.
Altman không mở rộng thêm chi tiết cụ thể, nhưng bản thân cách diễn đạt này đã đủ đáng suy ngẫm.
Đồng thời, ông còn đánh giá Musk "không biết cách vận hành một phòng thí nghiệm nghiên cứu tốt" trong phiên tòa.
Chiến lược quản lý của Musk vốn có thể phù hợp với kỹ thuật và sản xuất, nhưng lại không hiệu quả trong OpenAI.
Theo lời kể của ông, Musk đã khiến một số nhà nghiên cứu then chốt cảm thấy nản lòng. Ông yêu cầu Brockman và Ilya liệt kê danh sách một số nhà nghiên cứu và thành tựu liên quan, xếp hạng họ, và sau đó là một trận "quản lý bằng cưa máy".
"Điều này đã gây ra tổn hại lớn và lâu dài cho văn hóa tổ chức." Altman nói.
Đây thực chất cũng là một trong những bất đồng căn bản nhất giữa OpenAI và Musk mà Altman muốn nhấn mạnh.
Phương thức quản lý của Musk về lâu dài thiên về mô hình "quân đội sắt kỹ thuật", nhấn mạnh tốc độ, áp lực mạnh và kết quả; nhưng nhóm nghiên cứu cốt lõi nhất của OpenAI về bản chất lại gần với tổ chức nghiên cứu học thuật hơn.
Giữa hai loại văn hóa này tất nhiên sẽ tồn tại xung đột.
Cuối cùng xin nói thêm, nhiều người tham dự đều nhận thấy, trong suốt quá trình phiên tòa, phần Altman nói về "lý tưởng công nghệ" ngày càng ít đi, phần trình bày các vấn đề liên quan đến OpenAI từ góc độ "quản trị tổ chức" và "nguồn lực thực tế" ngày càng nhiều hơn.
Altman thực sự ngày càng giống một CEO của tổ chức công nghệ lớn, chứ không phải là nhà khởi nghiệp lý tưởng AGI đầy nhiệt huyết năm xưa nữa.
One More Thing
Ngoài vấn đề lịch sử của OpenAI, trong phiên tòa còn có một phần nội dung liên quan đến sự kiện nổi tiếng năm 2023 "Altman bị phế truất".
(Nhân tiện, Ilya mấy ngày trước ra tòa đã nói từng chữ đanh thép, thể hiện rằng bản thân không hề hối hận khi tham gia phế truất Altman)
Altman cho biết, sau khi bị miễn nhiệm, ông thực sự đã nghiêm túc cân nhắc việc rời khỏi OpenAI để chuyển sang Microsoft.
Nhưng cuối cùng ông vẫn quyết định quay lại, vì OpenAI quá quan trọng với ông.
Ông nói, "Tôi sẵn sàng chạy vào một tòa nhà đang cháy để cứu nó."
Tài liệu tham khảo:
[1]nytimes.com/live/2026/05/12/technology/openai-trial-sam-altman-elon-musk/this-is-sam-altmans-first-time-testifying-in-court
[2]https://www.businessinsider.com/sam-altman-faces-awkward-grilling-over-toxic-culture-of-lying-2026-5
[3]https://techcrunch.com/2026/05/12/musk-mulled-handing-openai-to-his-children-altman-testifies/
[4]https://www.wired.com/story/ilya-sutskever-testifies-musk-v-altman-trial/
Bài viết này từ tài khoản WeChat công chúng "量子位", tác giả: Hằng Vũ
