Sau phân khúc lưu trữ, đồng và sợi quang có thể là thị trường bùng nổ tiếp theo vì AI.
Chiến lược gia kim loại Charlie từ Citigroup, trong vài tuần gần đây, luôn hứng khởi với một giao dịch: mua một quyền chọn mua kỹ thuật số đồng LME với giá thực hiện 15.250 USD, đáo hạn vào tháng 8.
Ông cho rằng, kể từ năm 2022, hầu như tất cả tăng trưởng nhu cầu đồng đều đến từ các nguồn liên quan đến chuyển đổi năng lượng và AI.
Tính đến ngày 14 tháng 5 năm 2026, đồng kỳ hạn 3 tháng trên LME tiến sát mức 14.000 USD/tấn, đồng COMEX mở cửa ở mức 6,63 USD/pound. Trong 12 tháng qua, đồng đã tăng 41%. Trong 4 tuần qua, đồng tăng 10%. Đây là mức giá gần khu vực cao nhất lịch sử.
Hai năm qua, toàn bộ thị trường đã kể câu chuyện AI thành một câu chuyện về chip: vốn hóa của Nvidia, công suất của TSMC, tỷ lệ sản xuất của HBM, nút thắt cổ chai đóng gói CoWoS. Hầu hết các cuộc thảo luận về "cơ sở hạ tầng AI" đều tập trung vào vài centimet vuông silicon đó.
Nhưng trong một góc nhìn mà nhiều người không biết, nhu cầu AI đang chìm xuống từ những tấm silicon, chìm xuống các mỏ đồng, chìm xuống thủy tinh.
Đồng là dầu mỏ của thời đại AI
Cung cầu quyết định giá cả, quan điểm "nhu cầu đồng mạnh mẽ" có thể được nhìn thấy trực tiếp hơn trên thị trường.
Đồng kỳ hạn 3 tháng LME vào ngày 11 tháng 5 năm 2026 đóng cửa ở mức 13.943 USD/tấn, đó là mức cao kỷ lục lịch sử đóng cửa của LME, tăng 2,7% trong một ngày. Đồng COMEX vào ngày 12 tháng 5 chạm mức cao trong ngày 6,58 USD/pound. Trong 12 tháng qua, đồng đã tăng 41%. Trong bốn tuần qua, đồng tăng 10%.
Đầu năm 2025, đồng vẫn ở mức khoảng 9.000 USD, giữa năm vượt qua 12.000, tăng 43% trong cả năm, là năm tốt nhất của đồng kể từ năm 2009. Tháng 1 năm 2026, đồng lần đầu tiên vượt qua 13.000 trong phiên. Rồi bốn tháng sau, 14.000 cũng sắp chạm tới. Hình dạng của đường cong này giống như một tài sản được tái khám phá, đang được định giá theo logic mới.
Trafigura là nhà giao dịch kim loại lớn thứ hai toàn cầu. Graeme Train, người đứng đầu bộ phận phân tích kim loại của họ, đã đưa ra một phân tích nhu cầu rất súc tích: trong 10 triệu tấn đồng tiêu thụ bổ sung trong thập kỷ tới, một phần ba đến từ xe điện, một phần ba từ phát điện và truyền tải điện, phần còn lại đến từ tự động hóa, chi tiêu vốn sản xuất và hệ thống làm mát trung tâm dữ liệu.
Trong khi đó, Goldman Sachs trong một báo cáo nghiên cứu có tiêu đề "AI và Quốc phòng Đặt Lưới Điện vào Trung tâm của An ninh Năng lượng", đã đưa ra một kết luận sắc bén hơn: Đồng sẽ trở thành dầu mỏ của thời đại AI. Goldman Sachs tính toán, đến năm 2030, việc xây dựng lưới điện toàn cầu và cơ sở hạ tầng điện sẽ đóng góp hơn 60% mức tăng nhu cầu đồng.
Nghe có vẻ hơi cường điệu, nhưng suy nghĩ kỹ thì hợp lý.
Độ dẫn điện của đồng là 100% IACS, chỉ đứng sau bạc trong tất cả kim loại. Nhưng bạc quá đắt, trong hầu hết các kịch bản dẫn điện quy mô lớn trong công nghiệp, đồng là câu trả lời duy nhất. Vật liệu thay thế gần nhất là nhôm, nhưng độ dẫn điện của nhôm chỉ bằng 61% đồng, nghĩa là để truyền tải cùng một megawatt điện, dây nhôm cần tiết diện dày hơn, nặng hơn, chiếm nhiều không gian hơn, tổn thất nhiệt lớn hơn. Trong không gian từng centimet của tủ rack trung tâm dữ liệu, sự khác biệt này gần như không thể chấp nhận được.
Tính dẫn nhiệt càng là như vậy. Hệ số dẫn nhiệt của đồng là 401 W/(m·K), gấp 5 lần sắt, gấp 8 lần thép không gỉ. Một card NVIDIA GB200 tiêu thụ công suất 1.200W, một tủ rack tiêu chuẩn 72 card, công suất cả tủ vượt quá 130kW. Mật độ nhiệt ở cấp độ này, làm mát bằng gió đã không chịu nổi, phải sử dụng làm mát bằng chất lỏng. Và hầu như mọi bộ phận tiếp xúc với "nhiệt" trong hệ thống làm mát bằng chất lỏng đều là tấm lạnh bằng đồng, ống đồng, đầu làm mát nước bằng đồng.
Nói cách khác, đồng không phải là "vật liệu ưu tiên" của trung tâm dữ liệu AI, mà là "lựa chọn duy nhất về mặt vật lý".
Mức tiêu thụ điện của AI mang tính đột phá, việc đưa điện đến trung tâm dữ liệu là rất tốn đồng.
Một trung tâm dữ liệu AI 1GW, chỉ riêng việc phân phối điện và đi dây đã cần khoảng 27.000 tấn đồng. Trung tâm dữ liệu Hyperion của Meta xây dựng ở Louisiana, quy mô 5GW. Tính ra chỉ riêng dự án này đã cần gần 135.000 tấn đồng, và chưa tính đến đường dây truyền tải cao thế, trạm biến áp và nâng cấp lưới điện cần thiết để đưa điện đến cửa trung tâm dữ liệu.
Trong ấn tượng trước đây của chúng ta, đồng là một kim loại dễ kiếm, nhưng từ dữ liệu gần đây, ấn tượng này có thể cần điều chỉnh một chút.
Từ tháng 3 năm 2026, xung đột Mỹ-Iran cắt đứt xuất khẩu lưu huỳnh và axit sulfuric từ Trung Đông, mà axit sulfuric là nguyên liệu đầu vào quan trọng để tinh luyện đồng bằng phương pháp ngâm chiết, buộc các nhà máy luyện đồng ở Chile phải cắt giảm sản lượng. Đây cũng là ngòi nổ cho đợt tăng giá này vào năm 2026.
Vấn đề cấu trúc và vĩ mô hơn là: toàn cầu trong mười năm qua không phát hiện ra một mỏ đồng siêu lớn nào. Nhà phân tích John Meyer từ hãng môi giới SP Angel của Anh cho rằng: giá hòa vốn để phát triển thế hệ mỏ đồng mới tiếp theo là 13.000 USD/tấn, đã vượt quá giá đồng hiện tại. Tính toán của nhóm Wang Jiechao từ CITIC Securities cho thấy, năm 2026, thế giới thiếu hụt hơn 100.000 tấn đồng tinh luyện; Dự báo của Citi còn kịch liệt hơn: 308.000 tấn.
"Nạn đói lớn" sợi quang năm 2026
Câu chuyện về đồng đến đây là một câu chuyện đầu cơ giá lên rõ ràng. Nhưng nếu bạn kéo góc nhìn vào bên trong trung tâm dữ liệu AI, sẽ thấy một điều rất tinh tế: một phần nhu cầu về đồng đang bị thay thế.
"Cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo thế hệ tiếp theo sẽ cần một lượng lớn kết nối quang học, bởi vì nhu cầu tính toán đang tăng nhanh đến mức dây đồng đã không thể đáp ứng được." Đây là quan điểm mà Jensen Huang đã bày tỏ trong cuộc phỏng vấn tháng này.
Như Jensen Huang đã nói, nhu cầu truyền dữ liệu của cụm AI đang vượt quá giới hạn vật lý của cáp đồng.
Cáp đồng truyền tín hiệu tốc độ cao có hai ràng buộc cơ bản: một là suy hao tín hiệu tăng mạnh khi tần số tăng, hai là khối lượng và trọng lượng cáp đồng khó chấp nhận ở tần số cao. Băng thông kết nối giữa các cụm GPU tiến từ 200G, 400G lên 800G, 1.6T, khoảng cách mà cáp đồng có thể chịu được co từ vài mét xuống vài chục centimet. Trong khi đó, cụm AI là cấp độ hàng chục ngàn card, xuyên tủ rack, đôi khi xuyên trung tâm dữ liệu, đồng về mặt vật lý không làm được.
Nhưng sợi quang có thể.
Đây là lý do tại sao đợt tăng giá của sợi quang lần này mạnh hơn, thuần túy hơn và không thể đảo ngược hơn so với đồng. Đợt tăng giá của sợi quang lần này kịch liệt đến mức nào?
Số liệu từ CRU: giá sợi quang trần G.652D của Trung Quốc trong khoảng thời gian từ tháng 11 năm 2025 đến tháng 1 năm 2026, ba tháng tăng hơn 80%. Giá trung bình tháng 1 là 31,5 NDT/sợi-km, một số giao dịch thực tế trong khoảng 40 đến 50 NDT, mức tăng tích lũy từ 94% đến 144%.
Một mặt hàng công nghiệp như sợi quang, vốn giá cả bình lặng trong vài năm qua, đã tăng hơn gấp đôi trong ba tháng.
Đến tháng 2 năm 2026, các loại sợi quang cao cấp tăng còn mạnh hơn. Ví dụ, sợi quang không nhạy cảm uốn cong G.657.A trong vòng một tháng tăng từ trên 30 NDT/sợi-km lên trên 50 NDT. Sun Telecom trực tiếp hô khẩu hiệu "Nạn đói lớn sợi quang năm 2026", sợi G.652D của họ, năm 2024 còn 2,20 USD, tháng 12 năm 2025 tăng lên 3 USD, một tháng sau lại tăng lên 4,10 USD. Giá sợi quang châu Á nói chung tăng 75%, đạt mức cao nhất trong 7 năm.
Nhu cầu sợi quang từ trung tâm dữ liệu AI là một sự đảo lộn về cấp số nhân.
Rahul Puri, Giám đốc điều hành bộ phận mạng quang của STL, đã nói một con số, biên tập viên BlockBeats lần đầu nhìn thấy cũng giật mình: lượng sợi quang một trung tâm dữ liệu AI cần gấp 36 lần tủ rack CPU truyền thống, đây là một bước nhảy vọt đứt gãy.
Cách thức làm việc của cụm GPU hoàn toàn khác với CPU. Một cụm huấn luyện cấp độ hàng chục ngàn card cần thiết lập kết nối tốc độ cao không nghẽn cổ chai giữa tất cả các GPU. Cấu trúc mạng này gọi là kiến trúc Scale-out, yêu cầu về băng thông là không thể tưởng tượng trong thời đại CPU. Ngoài ra, giữa các trung tâm dữ liệu còn cần có liên kết DCI để ghép các cụm tính toán phân bố ở các vị trí địa lý khác nhau thành một siêu máy tính. Chỉ riêng một dự án trung tâm dữ liệu Hyperion của Meta, nhu cầu sợi quang đã đạt 8 triệu dặm.
Vẫn quay lại lý thuyết kinh tế rằng giá cả do cung cầu quyết định, nếu phía cầu là trạng thái này, vậy phía cung thế nào?
Light Reading đưa tin, ít nhất một nhà sản xuất sợi quang hàng đầu, tồn kho cả năm 2026 đã bán hết. Data Center Dynamics đưa tin, thời gian giao hàng cho khách hàng lớn đã kéo dài đến 20 tuần, khách hàng nhỏ gần một năm.
Tại sao không mở rộng được công suất? Bởi vì chu kỳ mở rộng sản xuất phôi quang, tức nguyên liệu cốt lõi của sợi quang, là 18 đến 24 tháng, quy trình cực kỳ phức tạp. Ngay cả khi tất cả các nhà sản xuất hôm nay lập tức quyết định mở rộng, sớm nhất cũng phải đến nửa cuối năm 2027 mới có công suất bổ sung ra lò. Trong thời gian đó, nhu cầu chỉ tiếp tục tăng lên.
Anis Khemakhem, Giám đốc thương mại của Clearfield, đã đưa ra một con số vĩ mô hơn: đến năm 2029, chỉ riêng nước Mỹ sẽ cần thêm 213,3 triệu dặm sợi quang, gấp đôi mức hiện có 159,6 triệu dặm lên 372,9 triệu dặm. 6 năm, tồn kho sợi quang toàn quốc tăng gấp đôi.
Người chiến thắng lớn nhất trong câu chuyện này, là Corning.
Đây là một công ty thủy tinh thành lập năm 1851, từng làm vỏ bóng đèn cho Edison, làm kính cho ống tia âm cực TV, làm kính Gorilla Glass cho iPhone. Nhiều người thậm chí không biết công ty này vẫn tồn tại. Nhưng hiện tại họ là nhà cung cấp sợi quang cốt lõi cho Meta, Nvidia, OpenAI, Google, AWS, Microsoft. Giá cổ phiếu của họ trong năm qua đã tăng hơn 75%. Về câu chuyện của Corning, biên tập viên BlockBeats có thể sẽ mở rộng nói cho mọi người nghe trong một bài viết mới, ở đây không bàn nhiều.
Câu chuyện về đồng và sợi quang dường như mới bắt đầu được thị trường đại chúng chú ý, nhưng biên tập viên BlockBeats cho rằng, đây có lẽ là một phân khúc bùng nổ tiếp theo sau phân khúc lưu trữ.
