Tác giả: @milesjennings
Biên dịch: Gia Hoan, ChainCatcher
Ủy ban Ngân hàng Thượng viện vừa thông qua phiên bản pháp luật về “cấu trúc thị trường” tiền mã hóa (tức là luật về phân chia thị trường, trách nhiệm giám sát và quy tắc giao dịch) với sự hợp tác lưỡng đảng, đây là một khoảnh khắc lịch sử trong ngành công nghiệp tiền mã hóa.
Tại sao? Bởi vì Đạo luật CLARITY về Thị trường Tài sản Số cuối cùng sẽ thiết lập các quy tắc rõ ràng cho mạng lưới blockchain và tài sản số.
Thập kỷ qua, sự thiếu vắng quy định rõ ràng ở Mỹ đã làm méo mó thị trường, kìm hãm đổi mới và khiến người tiêu dùng phải đối mặt với rủi ro lớn. CLARITY sẽ chấm dứt tình trạng đó.
Đạo luật Chứng khoán năm 1933 thiết lập cơ chế bảo vệ nhà đầu tư và là nền tảng cho quá trình hình thành vốn và đổi mới của Mỹ trong suốt một thế kỷ sau đó. CLARITY có ý nghĩa tương tự — đây là một sự chuyển đổi nghìn năm có một trong bối cảnh quản lý tài chính Mỹ và sẽ mang lại cơ hội to lớn.
Với việc vừa được Thượng viện thông qua hôm nay, đạo luật cơ bản quan trọng đối với toàn ngành tiền mã hóa này đang tiến gần hơn bao giờ hết đến việc trở thành luật.
Các nhà sáng lập startup, người tiêu dùng, cũng như các tổ chức tài chính truyền thống lớn và nhà đầu tư đang chuyển dịch lên blockchain, tất cả đều sẽ được hưởng lợi.
Tiếp theo, các dự luật từ hai ủy ban của Quốc hội sẽ được hợp nhất thành một dự luật hoàn chỉnh, được toàn thể Thượng viện biểu quyết. Nếu thông qua, nó sẽ được chuyển sang Hạ viện phê duyệt, và nếu thành công, sẽ được gửi đến Nhà Trắng để Tổng thống ký ban hành.
Tại sao nước Mỹ cần CLARITY ngay bây giờ
Thập kỷ qua, ngành công nghiệp tiền mã hóa không ngừng mở rộng, nhưng Mỹ vẫn chưa có một khuôn khổ quy định hoàn chỉnh. Các cơ quan quản lý chỉ có thể dựa vào việc vay mượn các quy định hiện hành để quản lý ngành này, và cách tiếp cận này đã thất bại hoàn toàn.
Nó không chỉ gây ra sự hỗn loạn trong diễn giải pháp lý và những thay đổi hướng đi liên tục, mà còn dẫn đến tình trạng lạm quyền và sử dụng quyền lực sai mục đích nghiêm trọng của chính phủ.
Sự không chắc chắn về mặt quản lý này không chỉ cản trở đổi mới, mà còn tạo môi trường cho những người chơi xấu phát triển. Trong những tin tức tiêu cực được phơi bày nhiều nhất của lĩnh vực tiền mã hóa trong thập kỷ qua, những kẻ có động cơ không trong sáng đã có thể dễ dàng tung ra các sản phẩm lách luật, bóc lột người tiêu dùng.
Đồng thời, những người xây dựng có trách nhiệm lại phải đối mặt với "việc thi hành thay cho lập pháp" đáng ngờ.
Sự không chắc chắn này đã đẩy hoạt động phát triển tiền mã hóa ra nước ngoài. Khi Mỹ không thể dành không gian cho đổi mới, các nhà khởi nghiệp sẽ tìm đến các khu vực pháp lý khác, bao gồm cả những nơi đã ban hành các chế độ quản lý tinh vi hơn.
Quy định về Thị trường Tài sản Mã hóa (MiCA) của Liên minh Châu Âu và các quy định về tiền mã hóa của Vương quốc Anh là hai ví dụ cho thấy Mỹ đang tụt hậu.
Điều may mắn cho sự đổi mới của Mỹ là hiện chưa có khu vực pháp lý nào khác làm đúng phương án quản lý. Nhưng các chế độ quản lý được thiết kế riêng cuối cùng sẽ thu hút và tập trung hoạt động khởi nghiệp vào những khu vực này, cùng với giá trị kinh tế và việc làm mà họ tạo ra.
Hãy tưởng tượng nếu Amazon, Apple, Facebook, Google, Microsoft, Netflix, NVIDIA và Salesforce đều được thành lập bên ngoài nước Mỹ, nền kinh tế Mỹ sẽ ra sao.
Vì vậy, nếu Mỹ có thể cung cấp sự rõ ràng về quản lý cho các nhà xây dựng, đổi mới trong nước sẽ được hưởng lợi rất nhiều. Đạo luật GENIUS (Đạo luật Định hướng và Thiết lập Đổi mới Quốc gia về Stablecoin của Hoa Kỳ) được thông qua vào tháng 7 năm 2025 tại Mỹ là một trường hợp điển hình.
GENIUS đã thiết lập một khuôn khổ quy định cho stablecoin (tài sản số được neo với tiền pháp định, thường là đô la Mỹ), tạo ra một mô hình hoàn toàn mới: cơ sở hạ tầng tiền tệ mở.
Sau khi đạo luật này được thông qua, nó đã mang lại sự tăng trưởng và áp dụng chưa từng có, có lợi cho nền kinh tế Mỹ và cả vị thế thống trị lâu dài của đồng đô la.
Khi khuôn khổ pháp lý được thiết kế để vừa thúc đẩy đổi mới vừa bảo vệ người tiêu dùng, Mỹ có thể dẫn đầu xu hướng và thế giới sẽ được hưởng lợi từ đó.
Những nhà khởi nghiệp và người dùng đầu tiên tin vào lời hứa của tiền mã hóa, bất kể thế giới bên ngoài nghĩ gì, đều xứng đáng có một khuôn khổ quản lý rõ ràng để hiện thực hóa tầm nhìn của họ.
Họ cũng cần một khuôn khổ thừa nhận tiềm năng của các mạng lưới blockchain để thúc đẩy một sự chuyển đổi nền tảng công nghệ quan trọng và mới mẻ. Sự chuyển đổi này phải vượt ra ngoài các ứng dụng đầu cơ được sinh ra từ chính sách tồi (bản thân khía cạnh tài chính đã được bao phủ bởi các quy định hiện hành của Mỹ), cho phép mọi người xây dựng bên ngoài kịch bản tài chính ban đầu.
CLARITY được thiết kế riêng để xây dựng một khuôn khổ rõ ràng như vậy.
Chúng ta đã đến đây như thế nào
Nội dung của Đạo luật CLARITY không hoàn toàn mới. Nhiều khái niệm và nguyên tắc trong đó bắt nguồn từ luật hàng hóa và luật chứng khoán hiện hành. Dự luật này cũng phát triển từ các phiên bản lập pháp trước đó, bao gồm hai dự luật "cấu trúc thị trường" bắt nguồn từ Hạ viện:
Đạo luật Đổi mới và Công nghệ Tài chính Thế kỷ 21 năm 2024, tức "FIT21" (HR 4763); và Đạo luật CLARITY về Thị trường Tài sản Số năm 2025 (HR 3633).
Tương tự như dự luật Thượng viện hiện tại, cả FIT21 và phiên bản CLARITY của Hạ viện đều cố gắng cung cấp một con đường cho các mạng lưới blockchain để chúng có thể:
- Khởi chạy mạng lưới blockchain và tài sản số một cách an toàn và hiệu quả tại Mỹ;
- Làm rõ sự phân chia trách nhiệm quản lý giữa SEC và CFTC trong lĩnh vực tiền mã hóa, xác định rõ tài sản số là chứng khoán hay hàng hóa;
- Đảm bảo giám sát các sàn giao dịch tiền mã hóa;
- Bảo vệ hơn nữa người tiêu dùng Mỹ thông qua các quy tắc ràng buộc đối với giao dịch tiền mã hóa.
Hai năm trước, FIT21 đã được thông qua với sự ủng hộ áp đảo của lưỡng đảng (279 phiếu thuận so với 136 phiếu chống, trong đó có 71 đảng viên Dân chủ ủng hộ).
Phiên bản CLARITY của Hạ viện được thông qua vào tháng 7 năm 2025 với tỷ lệ ủng hộ lưỡng đảng cao hơn (294 phiếu thuận so với 134 phiếu chống, trong đó có 78 đảng viên Dân chủ ủng hộ).
Những dự luật này, khi kết hợp lại, đã gửi một tín hiệu mạnh mẽ đến Thượng viện: đẩy nhanh tiến độ lập pháp về cấu trúc thị trường tiền mã hóa.
Phiên bản CLARITY của Thượng viện đã đẩy mạnh hơn nữa động lực hợp tác lưỡng đảng từ Hạ viện và có một số cải tiến quan trọng so với các dự luật trước đó (xem chi tiết bên dưới). Dự luật này đã được thúc đẩy tại Thượng viện trong vài năm, với giai đoạn nhanh nhất trong năm qua:
- Tháng 6 năm 2022, Thượng nghị sĩ Lummis và Gillibrand lần đầu tiên đề xuất Đạo luật Đổi mới Tài chính Có trách nhiệm Lummis-Gillibrand, đề xuất lập pháp lưỡng đảng đầu tiên nhằm thiết lập một khuôn khổ quản lý toàn diện cho ngành công nghiệp tiền mã hóa.
- Tháng 7 năm 2025, Ủy ban Ngân hàng Thượng viện (ủy ban giám sát SEC) đã công bố bản thảo thảo luận về dự luật thuộc phạm vi quản lý của mình, hợp nhất và thống nhất hai hướng tiếp cận từ Đạo luật Lummis-Gillibrand và phiên bản CLARITY của Hạ viện.
- Đưa ra yêu cầu thông tin, thu thập phản hồi và các giải pháp lập pháp, hy vọng tìm được sự cân bằng giữa đổi mới với việc duy trì ổn định tài chính và bảo vệ người tiêu dùng.
- Tháng 9 năm 2025, dựa trên phản hồi nhận được, Ủy ban Ngân hàng Thượng viện đã công bố bản thảo thảo luận thứ hai.
- Tháng 1 năm 2026, Ủy ban Ngân hàng Thượng viện công bố một phiên bản lặp lại khác, phản ánh kết quả của các cuộc đàm phán lưỡng đảng trong nhiều tháng.
- Cũng trong tháng 1 năm 2026, Ủy ban Nông nghiệp Thượng viện đã công bố và thúc đẩy bản thảo lập pháp về cấu trúc thị trường thuộc phạm vi quản lý của mình.
- Hôm nay (ngày 14 tháng 5 năm 2026), Ủy ban Ngân hàng Thượng viện vừa thúc đẩy phần do mình phụ trách của Đạo luật CLARITY trong phiên họp "xem xét".
Tại sao CLARITY quan trọng: Mạng lưới không phải là công ty
Trong hơn một thế kỷ, việc thành lập công ty đã là động lực chính thúc đẩy đổi mới ở Mỹ. Con đường này đã rất trưởng thành: các nhà khởi nghiệp huy động vốn để khởi nghiệp, thành công và tạo ra lợi nhuận để trả lại cho các cổ đông.
Luật pháp Mỹ đã mài giũa tinh tế cho mô hình này, quy định trách nhiệm, nhấn mạnh tính minh bạch, được sử dụng để căn chỉnh động lực, quản lý niềm tin của mọi người vào các nhà sáng lập và người điều hành.
Khuôn khổ này phù hợp để xây dựng công ty. Nhưng nó không phù hợp để xây dựng mạng lưới.
Khuôn khổ pháp lý hiện có giả định có một bên quản lý để kiểm soát và yêu cầu sự kiểm soát này tồn tại lâu dài. Nhưng mạng lưới không có bên kiểm soát. Mạng lưới dựa vào các quy tắc chung để phối hợp con người, vốn và tài nguyên, chứ không phải dựa vào quyền sở hữu tập trung.
Việc áp đặt khuôn khổ được tạo ra cho công ty lên mạng lưới sẽ làm biến dạng mạng lưới thành hình thái công ty. Quyền kiểm soát lại tập trung, các tổ chức trung gian lại xuất hiện, và những người phụ thuộc vào hệ thống bị bòn rút giá trị.
Nhìn ra toàn bộ nền kinh tế số, động thái này đã tạo ra một loạt các mạng lưới kiểu công ty với quyền lực tập trung khổng lồ — hệ thống thanh toán, thị trường thương mại điện tử, nền tảng xã hội, cửa hàng ứng dụng — chúng chiếm đoạt một phần không tương xứng trong giá trị do người tham gia tạo ra.
Người dùng gọi xe trả 100 đô la cho một chuyến đi, tài xế chỉ nhận được một phần nhỏ. Nhạc sĩ sáng tác một bài hát được hàng triệu người nghe, trên mỗi đô la doanh thu, họ chỉ nhận được vài xu.
Ở bất cứ nơi nào mạng lưới kiểu công ty chiếm ưu thế, phần lớn giá trị đều chảy về các trung gian. Luật công ty truyền thống bảo vệ những trung gian này và các nhà đầu tư của họ, nhưng người dùng, người sáng tạo và người lao động lại không được bảo vệ.
Trong phần lớn thời gian của kỷ nguyên internet, sự đánh đổi này là điều không thể tránh khỏi. Các giao thức mở thiếu mô hình kinh tế bền vững, không thể cạnh tranh với nguồn vốn và khả năng phối hợp đằng sau các mạng lưới kiểu công ty.
Blockchain đã thay đổi điều đó.
Blockchain và các giao thức phần mềm được triển khai trên nó đã tạo ra một loại hệ thống mới: mạng lưới blockchain. Loại mạng lưới này được thiết kế với mục tiêu phân tán quyền kiểm soát, vận hành theo các quy tắc minh bạch và tồn tại như một cơ sở hạ tầng chia sẻ được sở hữu và vận hành bởi người dùng.
Giá trị của mạng lưới blockchain tăng lên khi được công chúng sử dụng và có thể phân bổ cho người tham gia — bao gồm cả những người tham gia ở rìa mạng lưới — thay vì chỉ bị lấy đi bởi các nút trung tâm.
Blockchain làm cho việc "xây dựng các mạng lưới thực sự hoạt động như một mạng lưới chứ không phải như một công ty" trở nên khả thi.
Công nghệ blockchain đang ở một thời điểm then chốt. Những lần chuyển đổi nền tảng trước đây — máy tính cá nhân, điện thoại di động, internet — đều là những đổi mới công nghệ quan trọng nhất trong lịch sử nhân loại. Sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo cũng đang nhanh chóng trở thành một trong số đó.
Nhưng tất cả những sự chuyển đổi nền tảng này cuối cùng đều dẫn đến quyền lực và sự kiểm soát tập trung cao độ, một số ít người quyết định số phận của vô số người tiêu dùng, người sáng tạo và nhà phát triển phụ thuộc vào các công nghệ và dịch vụ này.
Khi ngày càng nhiều hoạt động kinh tế được số hóa, ngày càng nhiều khía cạnh được định hình bởi trí tuệ nhân tạo, câu hỏi "ai kiểm soát các hệ thống số mà chúng ta phụ thuộc" trở nên quan trọng chưa từng có.
Nếu quyền kiểm soát này tiếp tục tập trung, thì khả năng định hình kết quả, hạn chế truy cập, chiếm đoạt giá trị cũng tập trung theo: các công ty sẽ thống trị cách thức hoạt động của mạng lưới, quyết định ai được hưởng lợi.
Các mạng lưới blockchain phi tập trung đưa ra một con đường khác: một loại cơ sở hạ tầng mà bất kỳ người tham gia đơn lẻ nào cũng không thể dễ dàng viết lại, kiểm duyệt hoặc chuyển hướng lại.
Nói cách khác, loại mạng lưới này có thể giúp phi tập trung hóa các nền tảng hiện có, thay thế chúng bằng các mạng lưới mang thuộc tính của hàng hóa công cộng số — giảm hiệu ứng khóa, phân tán quyền kiểm soát, nhúng tính trung lập, giảm rủi ro điểm lỗi đơn, trao lại quyền sở hữu vào tay người dùng.
Đạo luật CLARITY được thiết kế với mục tiêu làm cho con đường này thực sự khả thi.
Chúng tôi sẽ chia sẻ thêm về ý nghĩa cụ thể của CLARITY đối với các nhà xây dựng tiền mã hóa sau khi nó được đưa vào xem xét toàn thể Thượng viện và có các bản cập nhật.
Nhưng nếu CLARITY vượt qua những bước cuối cùng và cũng là tiếp theo trong quy trình lập pháp, kiến trúc pháp lý của Mỹ cuối cùng sẽ phù hợp với bản chất của các mạng lưới blockchain. Các nhà xây dựng sẽ có thể vận hành một cách minh bạch, huy động vốn trong nước, xây dựng vì mục tiêu dài hạn mà không còn bị buộc phải thỏa hiệp về mặt cấu trúc do sự mơ hồ về quản lý.
Và khi ngày càng nhiều dự án hoạt động trong phạm vi quản lý của Mỹ, thay vì ngoài phạm vi, các cơ quan quản lý và thực thi pháp luật sẽ có được các công cụ tốt hơn để đấu tranh với gian lận và lạm dụng vốn từ lâu đã làm phiền ngành công nghiệp này.
Chúng ta đã từng thấy điều gì xảy ra khi tiền mã hóa có được sự quản lý khả thi: Đạo luật GENIUS đã giải phóng một làn sóng đổi mới chỉ trong một đêm. Ngày nay, chúng ta đã có thể thấy sự hiện diện của tiền mã hóa trong một số ứng dụng chính thống, từ stablecoin đến AI agent, v.v. — những điều tuyệt vời vẫn còn ở phía trước.
